Automatyczne podlewanie może znacząco ułatwić prowadzenie domowej uprawy roślin. Zamiast każdego dnia podlewać każdą doniczkę osobno, można wykorzystać zbiornik, pompę, przewody, kroplowniki oraz sterownik, który uruchamia cały system o określonej porze.
Dobrze zaprojektowane nawadnianie kropelkowe pozwala dostarczać wodę bezpośrednio do strefy korzeniowej, ograniczyć przypadkowe przelewanie roślin i znacznie łatwiej kontrolować ilość podawanej wody.
Nie oznacza to jednak, że wystarczy kupić pompę, podłączyć kilka wężyków i ustawić timer.
Najczęstsze problemy z automatycznym podlewaniem wynikają z:
W tym poradniku pokazujemy, jak zbudować prosty system automatycznego nawadniania krok po kroku.
Artykuł ma charakter edukacyjny i dotyczy automatycznego nawadniania wykorzystywanego w legalnej uprawie roślin.
Systemy kroplujące, growboxy, zbiorniki, pompy i sterowniki mogą być wykorzystywane między innymi podczas uprawy:
Sensishop.pl nie zachęca do łamania obowiązujących przepisów ani do uprawy roślin zabronionych prawem.
Aktualne informacje administracji publicznej wskazują, że w Polsce uprawa konopi innych niż włókniste jest zabroniona poza wyjątkami określonymi w przepisach prawa.
Poniższy materiał dotyczy systemów nawadniania stosowanych w legalnym ogrodnictwie indoor.
Najprostszy system może składać się z kilku elementów:
zbiornik z wodą → pompa → filtr → przewód główny → rozdzielacze → cienkie przewody → kroplowniki → doniczki
Całością steruje timer lub bardziej zaawansowany kontroler.
Po otrzymaniu sygnału sterownik uruchamia pompę.
Woda ze zbiornika przepływa przez przewody i trafia do poszczególnych doniczek.
Po upływie zaprogramowanego czasu pompa zostaje wyłączona.
System może działać:
Nie ma jednak jednego harmonogramu odpowiedniego dla wszystkich roślin.
Największą zaletą jest możliwość dostarczania wody bezpośrednio do podłoża.
Dobrze skonfigurowany system może zapewnić:
Systemy kroplujące są szeroko wykorzystywane także w profesjonalnym ogrodnictwie. Uniwersytety rolnicze wskazują filtrację, regulację ciśnienia, przewody, emitery i sterowanie jako podstawowe elementy prawidłowo zaprojektowanych systemów kroplujących.
Nie.
Automatyzacja nie zwalnia z obserwacji.
System może:
Dlatego nawet całkowicie automatyczny system należy regularnie kontrolować.
Najlepiej traktować go jako narzędzie zwiększające powtarzalność, a nie jako urządzenie, które można uruchomić i zapomnieć o nim na kilka miesięcy.
Do podstawowego zestawu można wykorzystać:
To źródło wody dla całego systemu.
Transportuje wodę ze zbiornika do przewodów.
Chroni kroplowniki przed zanieczyszczeniami.
Rozprowadza wodę po całej instalacji.
Pozwalają podłączyć kolejne linie.
Doprowadzają wodę od magistrali do kroplowników.
Kontrolują sposób dostarczania wody do podłoża.
Uruchamia pompę automatycznie.
Pozwalają odcinać poszczególne części instalacji.
Chroni pomieszczenie przed wodą wypływającą z donic.
Zbiornik powinien mieć odpowiednią pojemność.
Nie warto wybierać zbiornika dokładnie odpowiadającego jednodniowemu zużyciu wody.
Dobrze pozostawić zapas.
Przykładowo, jeżeli wszystkie rośliny zużywają łącznie około:
5L wody na dobę
zbiornik o pojemności zaledwie 5L nie daje praktycznie żadnej rezerwy.
Znacznie wygodniejszy może być zbiornik:
10, 20 lub 30L
w zależności od liczby roślin i częstotliwości uzupełniania.
Nie zawsze.
Większy zbiornik oznacza:
ale również:
Jeden litr wody waży około jednego kilograma.
Zbiornik 50L wypełniony wodą waży więc ponad 50kg razem z samym pojemnikiem.
Podłoże pod zbiornikiem musi być stabilne.
Najlepiej tak.
Pokrywa ogranicza:
Ograniczenie światła jest szczególnie istotne, ponieważ w przezroczystym zbiorniku ustawionym w jasnym miejscu łatwiej rozwijają się glony.
Dlatego dobrym rozwiązaniem jest:
nieprzezroczysty zbiornik z pokrywą.
W niewielkim systemie najczęściej stosuje się pompę zanurzeniową umieszczoną bezpośrednio w zbiorniku.
Producenci podają jej wydajność najczęściej w:
L/h
czyli litrach na godzinę.
Można spotkać przykładowo:
Nie należy jednak wybierać pompy wyłącznie na podstawie maksymalnego L/h.
Pompa może mieć przykładowo:
1000L/h
ale jest to zazwyczaj maksymalna wartość osiągana w określonych warunkach, często przy bardzo niewielkiej wysokości podnoszenia.
Im wyżej pompa musi podnieść wodę i im większe opory występują w instalacji, tym rzeczywisty przepływ może być mniejszy.
Dlatego należy sprawdzić parametr:
maksymalna wysokość podnoszenia
oraz, jeśli producent ją udostępnia:
krzywą wydajności pompy.
Pokazuje ona, jak zmienia się przepływ w zależności od wysokości.
Pompa ma:
1000L/h
ale zbiornik stoi na podłodze, a najwyższy punkt instalacji znajduje się 1,5m wyżej.
Do tego dochodzą:
Rzeczywisty przepływ może być znacznie niższy niż katalogowe 1000L/h.
Dlatego warto pozostawić pewien zapas.
Filtr jest jednym z najbardziej niedocenianych elementów systemu.
Kroplowniki posiadają małe kanały przepływowe.
Mogą zostać zatkane przez:
Penn State Extension wskazuje filtrację jako jeden z kluczowych elementów instalacji kroplującej, ponieważ zanieczyszczenia mogą blokować emitery i prowadzić do awarii systemu.
Dlatego pomiędzy źródłem wody a kroplownikami warto zastosować odpowiedni filtr.
Najczęściej:
zbiornik → pompa → filtr → system rozprowadzający
Dokładny sposób montażu zależy od konstrukcji używanego filtra oraz pompy.
Warto regularnie sprawdzać stan filtra i go czyścić.
Zabrudzony filtr może zmniejszyć przepływ w całej instalacji.
Przewód główny, nazywany czasem magistralą, transportuje wodę wzdłuż całej przestrzeni uprawowej.
Dopiero z niego wychodzą mniejsze przewody prowadzące do poszczególnych doniczek.
Przykładowa instalacja może wyglądać tak:
pompa
↓
filtr
↓
przewód główny
↓
rozdzielacz
↓
przewód 1 → doniczka 1
przewód 2 → doniczka 2
przewód 3 → doniczka 3
przewód 4 → doniczka 4
Taki układ jest znacznie łatwiejszy do rozbudowy niż prowadzenie całkowicie oddzielnego przewodu od pompy do każdej doniczki.
Kroplownik odpowiada za dostarczanie wody do konkretnej doniczki.
Jego wydajność może być określana na przykład jako:
1L/h
2L/h
4L/h
8L/h
Nie oznacza to jednak, że każdy kroplownik w każdej instalacji zawsze poda dokładnie deklarowaną ilość.
Rzeczywisty przepływ zależy między innymi od:
Dlatego po zbudowaniu instalacji trzeba wykonać test.
W bardziej rozbudowanych instalacjach warto rozważyć kroplowniki kompensujące ciśnienie.
Ich zadaniem jest ograniczenie różnic w przepływie wynikających ze zmian ciśnienia w systemie.
Jest to przydatne szczególnie wtedy, gdy:
W profesjonalnych systemach stosuje się odpowiednią regulację ciśnienia i dobór emiterów, aby zapewnić możliwie równomierne podlewanie.
To zależy od wielkości doniczki i właściwości podłoża.
W niewielkiej doniczce może wystarczyć jeden punkt podlewania.
W dużym pojemniku jeden kroplownik może powodować, że mocno nawilżona będzie tylko niewielka część podłoża.
Wtedy warto rozważyć:
Celem powinno być możliwie równomierne zwilżenie strefy korzeniowej.
Woda zachowuje się inaczej w różnych podłożach.
W podłożach dobrze zatrzymujących wodę wilgoć może rozchodzić się szerzej.
W bardzo przepuszczalnym podłożu woda może szybciej przemieszczać się w dół.
Dlatego ten sam kroplownik może zachowywać się zupełnie inaczej w:
University of Minnesota zwraca uwagę, że właściwości gleby lub podłoża wpływają na sposób przemieszczania się wody z emitera i powinny być uwzględnione przy projektowaniu systemu.
Timer odpowiada za automatyczne uruchamianie pompy.
Najprostszy model może pozwalać ustawić pracę na przykład:
raz dziennie przez kilka minut.
Bardziej zaawansowany sterownik pozwala ustawić:
Do precyzyjnego nawadniania szczególnie przydatne są sterowniki umożliwiające ustawienie krótkich okresów pracy.
Załóżmy, że jeden kroplownik podaje:
2L/h.
Oznacza to około:
33ml/min.
Jeżeli chcemy podać około 100ml wody, potrzebujemy mniej więcej:
3 minut.
Przy większej wydajności emitera różnica jednej minuty może oznaczać znaczącą zmianę ilości wody.
Dlatego w małych systemach przydatny może być timer umożliwiający sterowanie również w sekundach.
Załóżmy, że kroplownik ma rzeczywisty przepływ:
2L/h.
Dzielimy przez 60:
2000ml / 60 = około 33ml/min.
Jeżeli pompa działa przez 5 minut:
33 x 5 = około 165ml
na jeden kroplownik.
Jeżeli mamy osiem identycznych kroplowników:
165 x 8 = około 1320ml
czyli około:
1,32L w jednym cyklu.
To jednak wynik teoretyczny.
Rzeczywistą ilość najlepiej zmierzyć.
To jeden z najważniejszych etapów.
Przed umieszczeniem kroplowników w doniczkach:
Przykładowo po 5 minutach otrzymujemy:
Kroplownik 1:
170ml
Kroplownik 2:
165ml
Kroplownik 3:
80ml
Kroplownik 4:
175ml
Od razu widać, że kroplownik nr 3 wymaga sprawdzenia.
Może być:
Wodę można zważyć na wadze kuchennej.
W przybliżeniu:
1g wody = 1ml.
Jeżeli pojemnik przed testem waży 50g, a po teście:
250g
to system podał około:
200ml wody.
Taki test pozwala bardzo dokładnie porównać poszczególne linie.
Nie należy zaczynać od:
„będę podlewać 5 minut dziennie”.
Najpierw trzeba wiedzieć, ile wody system rzeczywiście podaje w ciągu 5 minut.
Prawidłowa kolejność wygląda tak:
zmierz przepływ → określ potrzebną ilość wody → ustaw czas pracy
a nie:
ustaw przypadkowy czas → obserwuj, co się stanie.
Nie istnieje jeden prawidłowy harmonogram dla wszystkich roślin.
Zapotrzebowanie zależy od:
Dlatego harmonogram należy dopasować do konkretnej uprawy.
To zależy przede wszystkim od rodzaju podłoża oraz potrzeb rośliny.
W niektórych warunkach lepiej sprawdzi się jedno większe podlewanie.
W innych bardziej równomierne może być podzielenie tej samej ilości wody na kilka mniejszych cykli.
Przykład:
zamiast jednego cyklu:
600ml
można zastosować trzy cykle:
3 x 200ml.
Nie oznacza to jednak, że kilka cykli jest zawsze lepszych.
W podłożu mocno zatrzymującym wodę zbyt częste podlewanie może prowadzić do nadmiernego nawodnienia strefy korzeniowej.
Może zapewniać bardziej zaawansowane sterowanie.
Timer działa według harmonogramu niezależnie od aktualnego stanu podłoża.
Czujnik może natomiast dostarczać informacji o poziomie wilgotności.
Bardziej rozbudowany system może więc działać według zasady:
jeżeli wilgotność spadnie poniżej określonego poziomu → uruchom podlewanie.
Nie każdy tani czujnik zapewnia jednak wysoką dokładność.
Dlatego system oparty na czujnikach również wymaga kalibracji.
Automatyczne podlewanie zwiększa ryzyko zalania pomieszczenia w przypadku awarii.
Jeżeli przewód spadnie z doniczki, pompa może wypompować znaczną część zbiornika na podłogę.
Dlatego warto zastosować:
Im większy zbiornik, tym poważniejsze mogą być skutki awarii.
Załóżmy, że mamy zbiornik:
50L.
Jeżeli przewód odłączy się od rozdzielacza, potencjalnie duża część tych 50 litrów może znaleźć się na podłodze.
Dlatego warto projektować system tak, aby nawet awaria nie spowodowała poważnych szkód.
Przydatne są:
Nawet prawidłowo działająca instalacja wymaga konserwacji.
Regularnie należy kontrolować:
Jeżeli przepływ zaczyna się zmniejszać, należy znaleźć przyczynę.
Szczególnie ważne jest czyszczenie filtra. Penn State wskazuje, że utrzymanie systemu wolnego od zanieczyszczeń jest kluczowe dla ochrony emiterów przed zatykaniem.
Przykładowa konfiguracja może wyglądać następująco:
zbiornik 20L
↓
pompa zanurzeniowa
↓
filtr
↓
przewód główny
↓
rozdzielacz 4 wyjścia
↓
4 przewody
↓
4 kroplowniki
↓
4 doniczki
Pompa jest podłączona do timera.
Po uruchomieniu systemu najpierw wykonujemy test wydajności każdego emitera.
Załóżmy, że po jednej minucie każdy podaje średnio:
50ml.
Jeżeli chcemy dostarczyć do każdej doniczki:
250ml
czas pracy wynosi około:
250 / 50 = 5 minut.
Cały system zużyje wtedy:
4 x 250ml = 1L wody.
Załóżmy:
8 doniczek
Każdy emiter rzeczywiście podaje:
40ml/min.
Timer pracuje:
5 minut.
Jedna doniczka otrzyma:
40 x 5 = 200ml
Osiem doniczek otrzyma łącznie:
8 x 200 = 1600ml
czyli:
1,6L wody na jeden cykl.
Jeżeli system działa dwa razy dziennie:
1,6 x 2 = 3,2L dziennie.
Zbiornik 20L teoretycznie wystarczyłby więc na ponad 6 takich dni.
W praktyce warto pozostawić odpowiedni zapas i nie dopuszczać do pracy pompy na sucho.
Wiele pomp zanurzeniowych wykorzystuje przepływającą wodę do chłodzenia.
Praca na sucho może:
Dlatego w dużych lub pozostawionych bez nadzoru systemach warto zastosować zabezpieczenie przed zbyt niskim poziomem wody.
Technicznie wiele systemów nawadniających może transportować również roztwory nawozowe.
Profesjonalne instalacje kroplujące mogą być wyposażone w układy fertygacyjne, czyli systemy dostarczające składniki pokarmowe razem z wodą.
Nie oznacza to jednak, że każdy nawóz można bezpiecznie pozostawić przez długi czas w zbiorniku.
Należy sprawdzić:
W przypadku prostego systemu najlepiej stosować produkty zgodnie z instrukcjami ich producentów.
Jeżeli w zbiorniku znajduje się wyłącznie czysta woda, intensywne mieszanie nie zawsze jest konieczne.
W przypadku roztworów zawierających składniki pokarmowe sytuacja może wyglądać inaczej.
Długie pozostawienie roztworu bez ruchu może prowadzić do:
W większych systemach stosuje się więc dodatkowe pompy cyrkulacyjne.
Jeżeli stosujemy prosty system bez kroplowników kompensujących ciśnienie, podobna długość przewodów może ułatwić uzyskanie podobnego przepływu.
Bardzo długa linia może mieć większy opór niż krótka.
Dlatego warto:
Najważniejszy jest końcowy test.
Jeżeli wszystkie emitery podają zbliżoną ilość wody, drobne różnice długości przewodów nie muszą stanowić problemu.
To jedno z najpopularniejszych zastosowań systemu.
Nie należy jednak budować instalacji dzień przed wyjazdem.
Znacznie bezpieczniej jest uruchomić ją:
co najmniej kilka dni wcześniej
i obserwować:
Dzięki temu ewentualne problemy można wykryć przed pozostawieniem systemu bez nadzoru.
Jeden z najprostszych sposobów na zatkanie kroplowników.
Po podłączeniu przewodów i kroplowników ciśnienie może być niewystarczające.
Może powodować problemy z instalacją przeznaczoną do niższego ciśnienia.
Nie wiemy, czy każda doniczka otrzymuje tyle samo wody.
Pięć minut pracy nic nie mówi, jeśli nie znamy wydajności systemu.
Automatyzacja ułatwia podlewanie, ale nie oznacza, że roślina potrzebuje wody co godzinę.
Nadmiar wody może zalać growbox lub pomieszczenie.
Pompa może zacząć pracować na sucho.
Awaria może oznaczać wypompowanie dużej ilości wody.
Automatyczny system nadal wymaga konserwacji.
Najprostsza kolejność wygląda następująco:
Określ liczbę doniczek.
Oszacuj dzienne zapotrzebowanie na wodę.
Dobierz odpowiedni zbiornik.
Wybierz pompę z odpowiednią wydajnością i wysokością podnoszenia.
Zamontuj filtr.
Poprowadź przewód główny.
Podłącz rozdzielacze i przewody do doniczek.
Zamontuj kroplowniki.
Podłącz pompę do timera.
Wykonaj test przepływu każdego emitera.
Oblicz ilość wody podawaną w jednym cyklu.
Dopiero wtedy ustaw harmonogram.
Sprawdź odpływ i zabezpieczenie przed zalaniem.
Przez kilka dni obserwuj działanie systemu.
Prosty system automatycznego podlewania nie musi być skomplikowany.
Podstawowa instalacja może składać się z:
zbiornika + pompy + filtra + przewodów + kroplowników + timera.
Najważniejszą częścią konfiguracji nie jest jednak samo podłączenie urządzeń.
Kluczowe jest sprawdzenie, ile wody system rzeczywiście dostarcza do każdej doniczki.
Dlatego po zbudowaniu instalacji należy:
zmierzyć przepływ każdego kroplownika, obliczyć ilość wody na cykl i dopiero wtedy ustawić czas podlewania.
Przy większej liczbie roślin warto również zwrócić uwagę na:
Prawidłowo skonfigurowane nawadnianie może znacząco ułatwić całoroczną, legalną uprawę pomidorów, papryki, ziół, sałat, truskawek, rozsady i wielu innych roślin.
Jaki growbox wybrać? Porównanie rozmiarów 60×60, 80×80, 100×100, 120×120 i 150x150cm Wybór odpowiedniego growboxa jest jedną z pierwszych decyzji przy tworzeniu domowej...
Czytaj całość
Jak mierzyć temperaturę i wilgotność w growboxie? Gdzie umieścić czujnik? Temperatura i wilgotność należą do najważniejszych parametrów kontrolowanych podczas uprawy roślin w zamkniętej...
Czytaj całość
Jak nawozić rośliny w doniczkach od sadzonki do pierwszych owoców? Kiedy zacząć nawozić młodą sadzonkę? Czy po przesadzeniu od razu podawać nawóz? Kiedy przejść z Grow na Bloom? Czy...
Czytaj całość
Osuszacz powietrza do growboxa. Jak dobrać jego wydajność? Zbyt wysoka wilgotność jest jednym z częstszych problemów występujących w zamkniętych przestrzeniach przeznaczonych do uprawy...
Czytaj całość