Wysoka temperatura w growboxie jest jednym z najczęstszych problemów pojawiających się podczas letnich miesięcy.
Lampy LED, zasilacze, wentylatory i pozostałe urządzenia elektryczne generują ciepło. Jeżeli temperatura w pomieszczeniu również jest wysoka, wewnątrz zamkniętego namiotu może szybko zrobić się znacznie cieplej niż oczekiwaliśmy.
Problem staje się szczególnie widoczny w czasie upałów.
Samo zamontowanie mocniejszego wentylatora nie zawsze wystarczy. Jeżeli powietrze zasysane do growboxa ma wysoką temperaturę, system wentylacyjny może jedynie ograniczyć dodatkowe nagrzewanie namiotu. Nie jest w stanie schłodzić powietrza znacząco poniżej temperatury otoczenia.
W tym poradniku pokazujemy 10 sposobów na ograniczenie temperatury w growboxie oraz wyjaśniamy, które rozwiązania rzeczywiście mają sens.
Artykuł ma charakter edukacyjny i dotyczy technologii stosowanych w legalnej uprawie roślin w kontrolowanych warunkach.
Growboxy, lampy LED, systemy wentylacyjne oraz urządzenia do kontroli temperatury mogą być wykorzystywane między innymi podczas uprawy:
Sensishop.pl nie zachęca do łamania obowiązujących przepisów ani do uprawy roślin zabronionych prawem.
W Polsce uprawa konopi innych niż włókniste jest zabroniona poza szczególnymi przypadkami określonymi przepisami prawa.
Poniższy materiał dotyczy kontroli temperatury w legalnym ogrodnictwie indoor.
Growbox jest zamkniętą przestrzenią, w której znajduje się kilka źródeł ciepła.
Najważniejszym z nich jest zazwyczaj oświetlenie.
Nawet bardzo efektywna lampa LED nie zamienia całej pobieranej energii elektrycznej w światło wykorzystywane przez rośliny. Część energii ostatecznie trafia do pomieszczenia w postaci ciepła.
Do tego dochodzą:
Jeżeli dodatkowo growbox stoi w niewielkim, słabo wentylowanym pomieszczeniu, temperatura może stopniowo rosnąć.
Tak.
Czasami można spotkać się ze stwierdzeniem, że lampy LED „nie grzeją”.
To nie jest prawda.
Nowoczesne LED-y mogą być znacznie bardziej efektywne niż starsze systemy oświetleniowe, ale nadal generują ciepło.
Lampa pobierająca 300W przez wiele godzin wpływa na bilans cieplny pomieszczenia.
Dlatego moc oświetlenia powinna być zawsze uwzględniona przy projektowaniu wentylacji.
Nie istnieje jedna idealna temperatura odpowiednia dla wszystkich gatunków.
Pomidory, sałata, papryka, bazylia i rośliny ozdobne mają różne wymagania.
Znaczenie mają również:
Dlatego zamiast szukać jednej uniwersalnej wartości dla całego growboxa, warto sprawdzić wymagania konkretnego gatunku.
Najważniejsza jest stabilność warunków oraz unikanie długotrwałego przegrzewania roślin.
Wysokie temperatury mogą wpływać na wiele procesów zachodzących w roślinie.
Mogą między innymi:
Przy jednoczesnym niedoborze wody aparaty szparkowe mogą się zamykać, co ogranicza pobieranie CO₂ i zmniejsza zdolność rośliny do prowadzenia fotosyntezy.
Dlatego latem należy kontrolować nie tylko temperaturę powietrza, ale również wilgotność oraz dostępność wody.
Pierwszym elementem, który należy sprawdzić, jest wentylator wyciągowy.
Jego zadaniem jest usuwanie nagrzanego powietrza z górnej części growboxa oraz wymuszanie napływu świeższego powietrza.
Jeżeli wentylator jest zbyt słaby, temperatura może stopniowo rosnąć.
Warto sprawdzić:
Pamiętaj, że filtr węglowy oraz przewody wentylacyjne zwiększają opory przepływu.
Wentylator deklarowany jako 300m³/h nie zawsze osiąga taką samą wydajność po podłączeniu całej instalacji.
Nie.
To jeden z najważniejszych punktów tego poradnika.
Załóżmy, że:
temperatura w pokoju wynosi 30°C.
Powietrze zasysane do growboxa również ma około:
30°C.
Nawet bardzo wydajny wentylator nie stworzy z tego powietrza temperatury:
24°C.
Wentylator może natomiast ograniczyć dodatkowy wzrost temperatury powodowany przez lampę.
Dlatego jeżeli problemem jest wysoka temperatura całego pomieszczenia, trzeba schłodzić właśnie pomieszczenie.
Wentylator wyciągowy nie może działać prawidłowo, jeżeli ma problem z zasysaniem powietrza.
Dlatego należy sprawdzić wloty znajdujące się w dolnej części growboxa.
Zbyt mały dopływ powietrza może powodować:
W niewielkich namiotach często wystarcza pasywny dopływ powietrza.
Przy większych instalacjach można zastosować wentylator nawiewny.
Ważne jest jednak zachowanie właściwej równowagi pomiędzy nawiewem a wyciągiem.
To jedno z najprostszych i najtańszych rozwiązań.
Latem najwyższe temperatury w pomieszczeniach występują zazwyczaj w ciągu dnia i późnym popołudniem.
Jeżeli charakter uprawy pozwala na zmianę harmonogramu oświetlenia, można ustawić pracę lamp przede wszystkim na chłodniejsze godziny.
Przykładowo zamiast uruchamiać oświetlenie rano, można część okresu świecenia przenieść na:
Dzięki temu lampa pracuje wtedy, gdy temperatura otoczenia jest niższa.
Może to znacząco zmniejszyć maksymalną temperaturę osiąganą wewnątrz growboxa.
Jeżeli lampa posiada dimmer, w okresach bardzo wysokiej temperatury można rozważyć zmniejszenie jej mocy.
Przykładowo lampa może pracować na:
70 lub 80% mocy zamiast 100%.
Zmniejsza to:
Trzeba jednak pamiętać, że zmniejszenie mocy wpływa również na PPFD i DLI.
Dlatego nie należy robić tego przypadkowo.
Warto obserwować:
Regulacja mocy jest jednym z powodów, dla których warto wybierać lampy LED wyposażone w dobre sterowanie.
W części lamp LED istnieje możliwość zamontowania zasilacza oddzielnie od właściwego panelu lub konstrukcji LED.
Zasilacz również generuje ciepło.
Jeżeli producent dopuszcza takie rozwiązanie, przeniesienie go poza namiot może zmniejszyć ilość ciepła oddawanego bezpośrednio wewnątrz growboxa.
Jest to szczególnie interesujące w przypadku:
Nie należy jednak samodzielnie modyfikować instalacji elektrycznej, jeżeli producent nie przewidział możliwości zewnętrznego montażu zasilacza.
Zawsze należy stosować rozwiązania zgodne z instrukcją urządzenia.
To jedna z najbardziej skutecznych metod podczas dużych upałów.
Growbox pobiera powietrze z otoczenia.
Jeżeli w pomieszczeniu mamy:
31°C
to wentylator nawiewający do namiotu również dostarcza powietrze o temperaturze około:
31°C.
Dlatego znacznie skuteczniejsze może być obniżenie temperatury całego pomieszczenia.
Można wykorzystać:
W szczególnie gorące dni klimatyzacja może być jedynym sposobem na uzyskanie temperatury znacząco niższej od temperatury powietrza zewnętrznego.
Lokalizacja namiotu ma ogromne znaczenie.
Growbox ustawiony:
może być znacznie trudniejszy do schłodzenia.
Jeżeli istnieje możliwość wyboru miejsca, lepiej ustawić namiot w chłodniejszej części budynku.
Pomieszczenia znajdujące się od strony intensywnie nasłonecznionej mogą latem gromadzić bardzo dużo energii cieplnej.
Zacienienie okna może więc czasami przynieść większy efekt niż zwiększenie wydajności wentylatora o kilkadziesiąt procent.
Wentylator mieszający pełni inną funkcję niż wentylator wyciągowy.
Nie usuwa ciepła z pomieszczenia, ale poprawia przepływ powietrza wokół liści.
Może to:
W większych growboxach można zastosować więcej niż jeden wentylator mieszający.
Nie należy jednak kierować bardzo silnego strumienia powietrza bezpośrednio w jeden punkt rośliny przez cały czas.
Lepszy jest delikatny, równomierny ruch powietrza.
Nie w taki sposób jak klimatyzacja.
Samo mieszanie powietrza nie usuwa energii cieplnej z growboxa.
Może jednak ograniczać lokalne przegrzewanie powierzchni roślin i poprawiać wymianę ciepła pomiędzy liśćmi a otoczeniem.
Dlatego wentylator mieszający jest ważnym elementem systemu, ale nie zastępuje wentylacji wyciągowej.
Chłodzenie ewaporacyjne wykorzystuje parowanie wody.
Podczas parowania energia cieplna jest pobierana z powietrza, co może prowadzić do spadku jego temperatury.
Rozwiązanie może działać skutecznie przede wszystkim wtedy, gdy powietrze jest stosunkowo suche.
Im wyższa wilgotność, tym mniejsza możliwość dalszego odparowywania wody.
Dlatego chłodzenie ewaporacyjne nie jest rozwiązaniem uniwersalnym.
Jeżeli w growboxie już panuje wysoka wilgotność, dodatkowe nawilżanie może stworzyć więcej problemów niż korzyści.
Takie rozwiązanie należy więc stosować wyłącznie po jednoczesnej analizie:
Jednym z najlepszych sposobów kontrolowania temperatury jest zastosowanie sterownika.
Nowoczesne kontrolery mogą automatycznie regulować pracę wentylatorów na podstawie temperatury.
Przykładowo:
przy normalnej temperaturze wentylator pracuje na 30%,
po przekroczeniu określonego progu zwiększa prędkość do 60%,
przy jeszcze wyższej temperaturze przechodzi na 100%.
Pozwala to ograniczyć:
Bardziej rozbudowane sterowniki mogą jednocześnie kontrolować:
Automatyzacja jest szczególnie przydatna podczas upałów, ponieważ warunki mogą bardzo szybko zmieniać się w ciągu dnia.
To bardzo często pomijany problem.
Wyobraźmy sobie growbox stojący w niewielkim pokoju.
Wentylator usuwa z namiotu ciepłe powietrze, ale przewód kończy się w tym samym pokoju.
Co się wtedy dzieje?
Ciepło trafia z powrotem do pomieszczenia.
Temperatura pokoju stopniowo rośnie, a growbox zaczyna zasysać coraz cieplejsze powietrze.
Powstaje zamknięty obieg.
Jeżeli warunki techniczne i bezpieczeństwo instalacji na to pozwalają, ciepłe powietrze powinno być odprowadzane do miejsca, z którego nie będzie ponownie zasysane do growboxa.
To może znacząco poprawić skuteczność całego systemu.
Temperatura wskazywana przez termometr nie zawsze odpowiada temperaturze powierzchni liści.
Wpływa na nią między innymi:
Dlatego dwie rośliny znajdujące się w pomieszczeniu o tej samej temperaturze powietrza mogą mieć nieco inną temperaturę powierzchni liści.
Do bardziej zaawansowanej kontroli można wykorzystać termometr na podczerwień.
Pozwala on orientacyjnie sprawdzić temperaturę powierzchni liści bez ich dotykania.
Najpierw należy znaleźć źródło problemu.
Warto wykonać prostą diagnostykę.
Jeżeli w pokoju mamy 30°C, problem nie leży wyłącznie w growboxie.
Pozwala to sprawdzić temperaturę powietrza dostającego się do namiotu.
Czujnik powinien znajdować się w miejscu reprezentatywnym dla warunków panujących wokół roślin.
Czy pracuje z odpowiednią wydajnością?
Zużyty lub mocno zabrudzony filtr może zwiększać opory przepływu.
Ostre zagięcia i bardzo długie kanały ograniczają przepływ.
Jeżeli warunki są krytyczne i lampa posiada regulację, można tymczasowo zmniejszyć jej moc.
Przenieś największe obciążenie cieplne na noc.
Jeżeli powietrze zasysane do growboxa jest zbyt ciepłe, konieczne może być schłodzenie całego pokoju.
W internecie można znaleźć wiele domowych sposobów na chłodzenie growboxa.
Nie wszystkie mają sens.
Mogą chwilowo pochłonąć niewielką ilość ciepła, ale wymagają ciągłej wymiany.
W większym growboxie efekt będzie zazwyczaj krótkotrwały.
Na powierzchni zimnej butelki może również skraplać się woda.
Nie jest to dobre rozwiązanie jako podstawowy system chłodzenia.
Może chwilowo wyrównać temperaturę z pomieszczeniem, ale oznacza utratę kontroli nad przepływem powietrza oraz warunkami wewnątrz namiotu.
Jeżeli temperatura w pokoju jest wysoka, efekt chłodzenia będzie niewielki.
Wtłaczanie dużej ilości powietrza bez zapewnienia odpowiedniej drogi jego usuwania nie rozwiązuje problemu.
System powinien być zaprojektowany jako całość.
To bardzo ważne.
Termometr umieszczony:
może pokazywać temperaturę, która nie reprezentuje warunków panujących wokół większości roślin.
Czujnik warto umieścić mniej więcej:
na wysokości górnej części roślin
i poza bezpośrednim silnym strumieniem powietrza.
W większych instalacjach warto stosować więcej niż jeden czujnik.
Jeżeli temperatura jest tylko kilka stopni wyższa niż oczekiwana, często wystarczy:
Jeżeli jednak całe pomieszczenie jest bardzo gorące, kolejne zwiększanie wydajności wentylatora ma coraz mniejszy sens.
Wtedy trzeba przede wszystkim obniżyć temperaturę powietrza zasysanego do namiotu.
Najczęściej oznacza to:
wentylację lub chłodzenie całego pomieszczenia.
Załóżmy, że mamy growbox 100x100x200cm.
Temperatura pokoju:
25°C
Temperatura growboxa przy włączonej lampie:
31°C
Różnica wynosi:
6°C
W takim przypadku warto najpierw sprawdzić:
Jeżeli natomiast temperatura pokoju wynosi:
30°C
a w growboxie:
32°C
to system wentylacyjny prawdopodobnie już ogranicza wzrost temperatury.
Problemem jest przede wszystkim bardzo ciepłe powietrze dostarczane do namiotu.
Rozwiązaniem będzie więc przede wszystkim obniżenie temperatury pomieszczenia.
| Sposób | Co daje? |
|---|---|
| 1. Mocniejsza wentylacja wyciągowa | szybsze usuwanie nagrzanego powietrza |
| 2. Większy dopływ powietrza | poprawa rzeczywistej wydajności wyciągu |
| 3. Świecenie nocą | wykorzystanie chłodniejszej części doby |
| 4. Zmniejszenie mocy LED | mniej ciepła wytwarzanego przez lampę |
| 5. Zasilacz poza namiotem | mniej ciepła bezpośrednio w growboxie |
| 6. Chłodzenie pomieszczenia | niższa temperatura powietrza na wlocie |
| 7. Lepsza lokalizacja growboxa | ograniczenie nagrzewania od słońca |
| 8. Wentylatory mieszające | lepszy ruch powietrza wokół roślin |
| 9. Chłodzenie ewaporacyjne | możliwość chłodzenia przy odpowiednio suchym powietrzu |
| 10. Automatyczne sterowanie | płynna reakcja systemu na wzrost temperatury |
Najlepiej zrobić to przed pojawieniem się pierwszych dużych upałów.
Warto wcześniej:
Pozwala to uniknąć sytuacji, w której problem zauważamy dopiero wtedy, gdy temperatura wewnątrz namiotu jest już bardzo wysoka.
Najważniejszą zasadą chłodzenia growboxa jest zrozumienie, skąd pochodzi ciepło.
Jeżeli growbox jest znacznie cieplejszy niż pomieszczenie, należy przede wszystkim poprawić:
wentylację, przepływ powietrza i zarządzanie źródłami ciepła.
Jeżeli natomiast temperatura całego pomieszczenia jest bardzo wysoka, sam mocniejszy wentylator nie rozwiąże problemu.
Wentylacja nie jest klimatyzacją.
Najskuteczniejsza strategia podczas letnich upałów zazwyczaj łączy kilka rozwiązań:
odpowiednio wydajny wyciąg + dobry nawiew + praca lamp w chłodniejszych godzinach + regulacja mocy LED + ruch powietrza + chłodne pomieszczenie.
Dzięki temu można utrzymać znacznie stabilniejsze warunki podczas legalnej, całorocznej uprawy pomidorów, papryki, ziół, sałat, rozsady oraz wielu innych roślin.
Jaki growbox wybrać? Porównanie rozmiarów 60×60, 80×80, 100×100, 120×120 i 150x150cm Wybór odpowiedniego growboxa jest jedną z pierwszych decyzji przy tworzeniu domowej...
Czytaj całość
Jak mierzyć temperaturę i wilgotność w growboxie? Gdzie umieścić czujnik? Temperatura i wilgotność należą do najważniejszych parametrów kontrolowanych podczas uprawy roślin w zamkniętej...
Czytaj całość
Automatyczne podlewanie roślin. Jak zbudować prosty system nawadniania krok po kroku? Automatyczne podlewanie może znacząco ułatwić prowadzenie domowej uprawy roślin. Zamiast każdego dnia...
Czytaj całość
Jak nawozić rośliny w doniczkach od sadzonki do pierwszych owoców? Kiedy zacząć nawozić młodą sadzonkę? Czy po przesadzeniu od razu podawać nawóz? Kiedy przejść z Grow na Bloom? Czy...
Czytaj całość